سالهاست که در مورد معضلات سیستم آموزشی ایران از دبستان تا پایان دوره های دانشگاهی گفته و نوشته شده است ولی همچنان اراده ای برای بهبود و تغییر در این سیستم دیده نمیشود و برخی دولت ها با تغییراتی سطحی - در حد ابتذال - در حذف یا دگرگونی یا ایجاد محتواهای آموزشی از قبیل تمرکز و صرف وقت بر شعری از فلان شاعر یا تصویری از فلان تصویرگر قدیمی در کتاب ها یا تحریف برخی وقایع! و هیاهوی بازنگری در کتب درسی به نقاط ضعف این سیستم اضافه میکنند.
در واقع بیشتر از وجود اراده برای تغییر، وجود نوعی تفکر دورنگر و کلان نگر برای بررسی سیستم آموزشی ایران لازم است چون سیستم آموزشی ایران چنان کلاف سردرگم و پیچیده ایست که امکان اصلاح آن به راحتی وجود ندارد و طبیعتاً مانند هر سیستم پرآشوبی که ذینفعان و منتفعان خود را تولید میکند، سیستم آموزشی ایران نیز ذینفعان غیرمفید داخلی و خارجی متعددی دارد که از آن به نام مافیای آموزشی ایران یاد می شود؛ مافیایی که ذهن و فکر کودکان را از 7 سالگی را در چنگال خود گرفته و در مسیری ناخودآگاه تا پایان مقاطعی دانشگاهی چنان هدایت میکنند که نه خود فرد و نه خانواده وی به کیفیت مسیر و چگونگی طی آن درک و آگاهی روشنی پیدا نمیکنند و دانش آموز یا دانشجو پس از نزدیک به دو دهه فشرده شدن در لای چرخدنده های این چرخ عظیم چند ده یا چند صد میلیارد تومانی، فردی مبهوت و ناآگاه تر از گذشته بیرون می آید که نتیجه اش، یا افسردگی ناشی از جایگاه شغلی و فضای فکری جامعه در قیاس با رویاهای خویش است یا فرار به ناکجاآباد های خارج از کشور و تجربه نوع دیگری از افسردگی ....
***
اما چرا و از چه زمانی سیستم آموزشی ایران به سراشیبی ناکارآمدی افتاد؟
سیستم مدرن آموزشی ایران پیش از انقلاب در دهه 40 با تغییری اساسی و با گرته برداری از سیستم آموزشی فرانسه، از سیستم 6 -6 به 5-3-4 چرخید ولی هیچگاه به درستی معلوم نشد که دوره میانه ای که نام "مقطع راهنمایی" بر آن گذاشته شده بود واقعاً قرار بود چه مشکلی را از آموزش حل کند یا چه نتایج نوینی را به ارمغان بیاورد؟! جز اینکه مانند برزخی به دسته بندی دانش آموزان پرداخت که مستعدتر ها را به دروس "فهمیدنی"! ریاضی و تجربی و نامستعد ها را نیز به سمت دروس "حفظ کردنی"!! علوم انسانی سوق دهد... . این سیستم پس از انقلاب و در دهه 70 مجدداً به سیستم 6-6 تبدیل شد بدون اینکه مطالعه شود که این سیستم قرار بود چه کاری انجام دهد که نداد؟ اشکال کار کجا بود؟ آیا این سیستم در فرانسه پاسخ خوبی میداد؟ تفاوت در فرهنگ آموزشی میان ایران و فرانسه بود یا شیوه اجرا؟ تفاوت در اجرا به خاطر عدم درک درست و استقرار صحیح سیستم بود یا دلایل دیگری داشت؟ آیا امکان اصلاح با هزینه کمتر وجود داشت؟... طبق معمول هیچ پاسخی به این سوالات داده نشد و مجدداً زلزله آموزشی، دانش آموزان و معلمان در بر گرفت و سیستم قدیمی احیا شد بدون آنکه این سوالات پرسیده شود که سیستم 6-6 چه اشکالاتی داشت که 30 سال قبل برچیده شد؟ آیا استقرار دوباره این سیستم همراه با رفع اشکالات سابق است یا اشکالات دیگری ایجاد خواهد شد؟ و باز هم اینگونه سوالات بی پاسخ ماند و درواکنش به بروز اشکالات سابق و سردرگمی ذینفعان آموزشی پیرایه های بی ربط دیگری بر این سیستم بسته شده و هردوره 6 ساله خود تقسیم به دوره های اول و دوم گردید! این آزمون و خطاها چهاردهه است که گریبان سیستم آموزشی مدرسه و خارج از مدرسه را گرفته است از جمله طرح های ناشیانه کپی شده "کاد" در دبیرستان ها در دهه 60 و تاسیس سازمان آموزش فنی و حرفه ای از آلمان.
اولی قرار بود دانش آموزان را فقط با محتواهای غیرکاربردی! یک سویه بار نیاورده و دارای مهارت های عملی و یدی نیز نماید. دومی نیز قرار بود افرادی را که به هر دلیلی به دانشگاه ها راهی ندارند را ناامید رها نکرده و تبدیل به تکنسین هایی دارای مهارت نماید.
سرنوشت طرح کاد با جدی نگرفتن مدارس و لزوم ایجاد یک بروکراسی غده ای در کنار کادر آموزشی برای سرکشی و نظارت و روشن نبودن نقش مدرسه در صحت و سقم آموزش کارگاه موردنظر – به خاطر نداشتن دانش و نبود رویه های عقلایی برای اجرا – رهاکردن و تعطیلی بود ولی همچنان محتواهای غیرکاربردی سرجایشان باقی ماندند! گویی این محتواها در کتب درسی نیست و دانش آموزان با خود از منزل میاورند!
طرح دوم نیز به رقیب عمده خود یعنی هنرستان ها - که رده سوم دانش آموزان ناکارآمد!! دوره راهنمایی را به خود جذب میکردند - نگاهی نکرد و معلوم نشد که مهارت موجود میان دیپلمه های هنرستانی بیشتر است یا دیپلمه های دبیرستانی آموزش دیده در مراکز فنی و حرفه ای!. هنرستان ها با دلیل و گاه بی دلیل همچنان - صرفاً برای جا دادن نوجوانان واجب التعلیم - به کار مشغولند و سازمان عریض و طویل فنی و حرفه ای نیز در ارائه مدرک آرایشگری و دفترحساب نویسی و کامپیوتر - البته از نوع منقرض شده اش - تخصص یافته و گام دیگری به جلو برنداشته است. به هر حال چرخ لنگ این دو نیز کنار چرخ لنگ مدارس و دانشگاه ها میچرخند که لنگی سیستم بر چهارچرخ لنگ کامل باشد!.
***
یک امای دیگر!
دلایل افت تحصیلی دانش آموزان در این دو دهه چه بوده است؟
در ابتدا بیان این نکته لازم است که افت صرفاً متعلق به دانش آموزان دو دهه قبل نیست چون تمرکز بر این مسئله - که زیاد هم بر آن تاکید میشود - نوعی فرافکنی است که گویی دانش آموختگان دهه های پیش از 80 دوره های کارآمدی را طی کرده اند در حالی که اساساً مشکل بسیار قدیمی است که در گذر زمان اثرات انباشتی آن بیشتر نمایان میگردد و والدینی که آموزش های ناکارآمد دیده اند و معلمانی که آموزش درستی نداشته اند در تخریب خواسته و ناخواسته آینده آموزشی نوباوگان سهم دارند، ولی برای یافتن نظریه ای در افت تحصیلی مشاهده شده عوامل پیدای زیر را می توان برشمرد:
- ناکارآمدی مطالب درسی: عدم تناسب مطالب مندرج در کتب درسی با تغییرات محیطی و اجتماعی و نیازهای دانش آموزان
- افزایش تنش های اجتماعی و آثار آن در دانش آموزان: کاهش سن اعتیاد/ گسترش فقر و افزایش تبعیض طبقاتی و از توازن خارج شدن امکانات تحصیلی/ نبود انگیزه برای تحصیل در ایران
- سیاست های ناقص، متناقض و آشفته وزارت آموزش و پرورش در نگهداری و توسعه ساختار آموزشی: نبود برنامه برای تثبیت معیشت معلمان/ تدوین برنامه برای روشن ساختن سرانه مناسب و مورد نیاز فضای آموزشی/ مکان یابی آموزشی و عدم تناسب تعداد معلمان و دانش آموزان
- رفتار فاقد حرفه ای گری و بعضاً نابسامان معلمان یا کادر آموزشی در مدارس در تمام مقاطع بخاطر کمبود یا نبود آموزش های مناسب
- معضل کنکور به عنوان تنها راه سعادت دانش آموز و خانواده وی و رهایی از چرخه بی هویتی و بی کاری
- تغییر رفتار در نسل های پی در پی بخاطر تسریع ارتباطات و هدم همپایی سیاست های آموزشی با این تغییرات
- توهم استفاده دانش آموزان، خانواده ها، معلمان و مدارس از تکنولوژی در آموزش یا آنچه که – بدون مطالعه – تکنولوژی های آموزشی نامیده میشوند.
- فضاهای عمدتاً نابسامان و نامناسب فیزیکی مدارس چه از نظر وسعت و الزامات معماری و چه از نظر مکان قرارگیری در میان فضاهای شهری
- تراکم ساختارنیافته شهری در شهرهای ایران - به ویژه کلانشهرها - و دشواری دسترسی به مدارس و اتلاف وقت و استرس دانش آموز و خانواده اش در رسیدن و بازگشتن از مدارس
- تغییرات فرهنگی جامعه و بروز رفتارهای متفاوت اجتماعی - صنفی در جامعه در میان بزرگسالان و عدم توان درک و ریشه یابی این رفتارها یا تغییرات رفتاری توسط کودکان و نوجوانان دانش آموز و در نتیجه یا تقلید طوطی وار رفتارها و یا تاثیرپذیری ناخودآگاه از این رفتارها و خارج شدن رفتار دانش آموزان از حالت تعادل مناسب برای تحصیل و تمرکز بر درس و مدرسه.
- فضاهای آموزشی نامناسب از نظر فیزیکی و فرسوده به بهانه نداشتن امکان ساخت مدرسه توسط وزارت آموزش و پرورش و دست به دامن انواع خیریه ها شدن برای ساختن مدرسه و تبدیل کردن آموزش عمومی اجباری به کالایی خیریه و وابسته به همت عالی چند خیر مدرسه ساز!. ( نکته قابل تعمق این است که آلمان با جمعیتی تقریباً برابر با ایران و وسعتی معادل یک پنجم ایران و ژاپن با جمعیتی بیش از ایران و وسعتی معادل یک ششم ایران فضاهای آموزشی استاندارد دارند چون سرمایه گذاری اصولی را روی منابع و سرمایه های انسانی میدانند.)
- فضاهای آموزشی نامناسب از نظر فکری که با ارائه مجوز برای ایجاد دکانداری و تاسیس مدارس غیرانتفاعی!! و رفتارهای کاسبکارانه گردانندگان و موسسان و طبعاً معلمان مدرسه آمیخته ذهنی خطرناکی را در ایجاد سیستم کاست (طبقات اجتماعی) در آموزش و میان نوجوانان ایجاد میکنند.
***
چه میتوان کرد؟
بدیهی است که باید در برنامه های درسی سیستم آموزشی با رویکرد هدف گذاری جدید، بازنگری کرد، پس پرسش نخست این است که هدف سیستم آموزشی مدرسه ای در ایران چه باید باشد؟ در شرایطی که جمعیت ایران به سمت مسن شدن حرکت میکند – و شوربختانه این حرکت با سرعت بالایی نیز انجام میشود – و کشورها و ملل منطقه با سرعت در حال اتصال خود به سیستم های جهانی هستند و در این راه تلاش زیادی برای هویت سازی میکنند و هیچ ابایی نیز از هویت سازی و جعل هویت و سرقت نمادها و عناصر فرهنگی – به ویژه فرهنگ غنی ایران – ندارند به نوجوان ایرانی چه چیزی باید آموخت؟ چگونه باید کودک ایرانی در سالهای آتی آموزه های ملی، مدرن و انگیزه بخش را فرابگیرد تا خود را عضوی از جامعه جهانی حس کند نه پشت درهای بسته آن؟ چه معلوماتی و چه مقدار باید به دانش آموز ایرانی یاد داد تا در توهم باهوش بودن و ناسا و گوگل و امثالم را در تسخیر نداشتن! غرق نشود و در دنیای واقع خود را در ساحلی دوردست از امکانات پیدا نکند؟
بر این پایه طرحی پیشنهاد میگردد تا شاید به مرور زمان توسط اندیشمندان بازنگری، اصلاح و تکمیل شود.
- این طرح بدون ایجاد شوک آموزشی، مشابه همان سیستم 6-6 فعلی است با این تفاوت که یک پیوستار است و در هیچ مقطعی جدایی میان دانش آموزان از نظر نمره و رشته تحصیلی نیست.
- سیستم پیشنهادی، سیستمی 10 ساله است که سن ورود به مدرسه در آن 6 سالگی است و کلان آموزه ها تا سن 8 سالگی (کلاس 1 تا 3) در قالب درس و نظم و بازی (بدون رتبه بندی نمره ای) ارائه میگردد و در سن 15 سالگی دانش آموز دوره آموزش اجباری را طی کرده و موفق به اخذ دیپلم میگردد.
- ساعات تحصیل در مدرسه برای پنج مقطع نخست 8 صبح تا 12 ظهر و برای مقاطع 6 تا 10 (و پس از آن) 8 صبح تا 14 بعد از ظهر است.
- پس از دیپلم نیز پیشنهاداتی برای ادامه مطالعه و تحصیل ارائه شده است.
هدف کلان سیستم آموزشی: تربیت افرادی تندرست و دارای افکار آشتی جو، مشتاق یادگیری و پیرو نظم و همکاری و آشنا و وفادار به هویت ملی در همه سطوح خرد و کلان
شایان توجه است که خصلت هایی مانند افزایش ضریب هوشی جمعی و اجتماعی و خلاقیت و قوه ابتکار عمل، تابعی از میزان افکار ملایم طبع و مشتاق ارتباط و نظم هستند و با انباشتن محفوظات – هر چند علمی – خلاقیت پایدار به عنوان یک سرمایه اجتماعی بدست نیامده و در بهترین حالت به شکل ذهنیتی قابل در معدود افراد جلوه گر میشود که فرار مغزها را پدید می آورد و در بلند مدت توهم خودمغز پنداری و افول تواضع علمی، بنیان تفکر را در جامعه می خشکاند.
- اهداف خرد سیستم آموزشی:
- جامعه پذیری و جمع گرایی و آموزش رفتارهای اجتماعی
- واژه آموزشی و نگارش ساده
- عدد آموزی و محاسبات ساده
- موسیقی
- وطن و پرچم
محتواهای قابل ارائه و آموزش به دانش آموزان به شرح زیر خواهد بود:
* جغرافیا: تعاریف، کاربرد و فایده جغرافیا، شناخت عوارض جغرافیایی، جغرافیای ایران، آسیا، جهان، مردم شناسی فرهنگی، اقلیم شناسی و آب و هوا و تاثیرات آن بر زندگی، شهر و شهرشناسی، جغرافیا و سیاست، مرزها، پرچم و نمادشناسی
* تاریخ: تاریخ ایران باستان، ایران میانه، ایران معاصر، تحلیل تاریخی، شناخت نمادهای هویتی و ملی، شهرهای تاریخی ایران، زبان و آداب و فرهنگ، ابنیه تاریخی و معماری، گردش و کمپینگ تاریخی، عکاسی، تحلیل تاریخی
* محیط زیست: طبیعت و عوارض طبیعی در زندگی، طبیعت شهری و کاربرد آن، نگهداری طبیعت، زباله و تفکیک و بازیافت آن (رویکرد فرهنگی)، آثار طبیعی ملی و حیات وحش و کشاورزی و دامپروری، گردش و کمپینگ در طبیعت و زندگی و کار در طبیعت
* آمار: داده و تعریف آن، جمع آوری داده، منبع شناسی داده، مستند سازی، بازی و آمار، نقش آمار در گسترش فکر و دانایی، برنامه ریزی و تحلیل آماری، شناخت آمارهای اقتصادی و صنعتی، جمعیتی، کاربا نرم افزارهای آماری
* علوم: آشنایی با کارکرد علوم پایه یا تجربی، نگرش فیزیکی و نقش پدیده های فیزیکی در زندگی، آشنایی ساده با علوم زیستی و شیمی(سلول ها و ژن، اندام شناسی)، آشنایی ابتدایی با عناصر و فلزات، اصول آزمایشگری و پرسشگری
* ورزش: ورزش عمومی و بازی های گروهی (فیزیکی و فکری)، ورزش تخصصی و باشگاه و کار تیمی، تحلیل علمی ورزش
* ریاضیات: اعداد و اصول حساب، هندسه، منطق و تفکر منطقی، اصول ریاضیات کاربردی (در آمار و اقتصاد و علوم و صنعت)، ریاضیات کامپیوتر
* ادبیات فارسی: واژه سازی و واژه پردازی، دستور زبان و آیین نگارش، ادبیات کلاسیک فارسی، تحلیل متون نظم و نثر فارسی، ادبیات زبان های قومی، گویش و سخنرانی، متن خوانی، کتاب و کتابداری، فیلم و سینما و نقد فیلم، نشریات و مجلات
* IT: شناخت اصول کاربرد کامپیوتر و دنیای دیجیتال، فرهنگ دیجیتال، اصول ارتباطات و رسانه های اجتماعی دیجیتال و غیردیجیتال، بازی کامپیوتری، کد نویسی پایه، بازی نویسی و طراحی بازی، کامپیوتر و علوم، نرم افزار و هوش مصنوعی، شبکه سازی، تحلیل داده ها و اخبار، تولید داده و اطلاعات
* سازمان و مدیریت: اصول علم اقتصاد و سازمان و ساختارهای کاری و تجاری، اصول کسب و کار فردی، اقتصاد شهری و مدیریت شهری، رفتار سازمانی و رفتار حرفه ای، مدل شناسی تجاری و طراحی مدل های کسب و کار فردی و سازمانی، مالیات و نقش آن در بهبود زندگی، تحلیل آماری تولید و خدمات و بازرگانی، اصول مداکره و قرارداد، برنامه ریزی تجاری
* موسیقی: آموزش شنیداری موسیقی و رقص، بازی با موسیقی، شناخت فرهنگ موسیقی و موسیقی ملی، شناخت سازها، نوازندگی پایه
* هنرهای ظریف ملی: منبت کاری، خراطی، قلمزنی، قالی بافی، مسگری، خوش نویسی، رنگرزی، حجاری
از این روی، برنامه درسی مدارس بشرح پیشنهادی زیر است:
- کلاس 1: ادبیات فارسی - ریاضیات - ورزش - موسیقی - محیط زیست
- کلاس 2: ادبیات فارسی - ریاضیات - ورزش- موسیقی - محیط زیست - تاریخ
- کلاس 3: ادبیات فارسی - ریاضیات - ورزش - موسیقی - محیط زیست - تاریخ - جغرافیا - علوم تجربی
- کلاس 4: ادبیات فارسی - ریاضیات - ورزش - موسیقی - محیط زیست - تاریخ - جغرافیا - علوم تجربی - (کارگاه های هنری)
- کلاس 5: ادبیات فارسی - ریاضیات و آمار - ورزش - موسیقی - محیط زیست - تاریخ - جغرافیا - علوم تجربی - زبان خارجی - IT - (کارگاه های هنری)
* با رویکرد کشاورزی و دامپروری
- کلاس 6: ادبیات فارسی - ریاضیات و آمار - ورزش- محیط زیست - تاریخ - جغرافیا - علوم تجربی - زبان خارجی - IT - مدیریت و سازمان
* با رویکرد صنایع کارخانه ای
- کلاس 7: ادبیات فارسی - ریاضیات و آمار - ورزش- محیط زیست - تاریخ - جغرافیا - علوم تجربی - زبان خارجی - IT - مدیریت و سازمان - (کارگاه های هنری)
* با رویکرد انرژی
- کلاس 8: ادبیات فارسی - ریاضیات و آمار - ورزش- محیط زیست - تاریخ - جغرافیا - علوم تجربی- زبان خارجی - IT - مدیریت و سازمان
* با رویکرد سلامت، پزشکی و اخلاق پزشکی
- کلاس 9: ادبیات فارسی - آمار - ورزش- تاریخ - جغرافیا - زبان خارجی - IT - مدیریت و سازمان - (کارگاه های هنری)
* با رویکرد دفاع ملی و علوم نظامی
- کلاس 10: ادبیات فارسی - آمار - ورزش- تاریخ - جغرافیا - زبان خارجی - IT - مدیریت و سازمان - (کارگاه های هنری)
* بارویکرد اقتصاد و حقوق
***
به این ترتیب بازه زمانی ارائه محتواهای درسی در یک دوره 10 ساله بشرح جدول زیر خواهد بود
* دیپلم عمومی: در کلاس 10
***
پس از پایان دوره دبیرستان دو گزینه پیش روی دانش آموخته دبیرستان وجود دارد.
- راه اول؛ که اقداماتی فرهنگی را در کنار امنیت اقتصادی و فضای اشتغال و قوانین مساعد میطلبد تا فرد تنها راه سعادت را در دانشگاه نجوید، امکان ورود به کسب و کارهای بازار خرد است که فرد متقاضی بتواند با آموزش های اصولی و در دست داشتن مدرک معتبر آموزشی امکان استخدام به عنوان فردی دارای تخصص عملیاتی یا امکان کسب سرمایه و حامی اقتصادی برای تاسیس کسب و کار خود را داشته باشد. بنابراین گذراندن دوره ای 1/5 ساله برای کسب دیپلم فنی پیشنهاد می گردد.
* دیپلم فنی: دوره 1/5 ساله برای متقاضیان کار: (برق، مکانیک، صنایع کارخانه ای، تاسیسات و لوله کشی، صنایع چوب و نجاری، رانندگی جاده و شهری، کسب و کار خرد و مغازه داری، صنایع ساختمانی، صنایع پوشاک و خیاطی، تکنولوژی های نوین و تعمیرکاری و ادامه کار در هنرهای ظریفه): دوره تکنسینی تخصصی، دیسیپلین حرفه ای، رفتار سازمانی و اصول مذاکره و قرارداد نویسی، بازارشناسی تخصصی و قیمت گذاری و فروش
فارغ التحصیلان پس از اخذ دیپلم فنی بنا به حساسیت موضوع مدتی زیر نظر استادکار به کار مشغول خواهند بود تا تاییدیه لازم توسط مدرسه فنی و استادکار برای فعالیت انفرادی صادر شود.
- راه دوم؛ گذراندن کلاس 11 برای متقاضیان ورود به دانشگاه شامل: اصول نگارش پیشرفته، اصول مطالعه و مقاله خوانی، تفکر منطقی و تحلیلگری، روش تحقیق و پژوهش، فرضیه سازی و تئوری پردازی، مذاکره، اصول ترجمه و نقد، آمار پژوهشی، سخنرانی و اصول سخنوری، آشنایی با شاخه ها، کارکردها و رویکردهای علوم انسانی، علوم زیستی و فنی.
دوره های دوگانه فوق میتواند در تمامی دبیرستان ها یا دبیرستان های منتخب انجام گیرد ولی ممکن است برخی دبیرستان ها امکان یا تمایل برگزاری دوره ها را - چه از نظر فنی و اجرایی و چه کمبود متقاضی - نداشته باشند ولی مهم این است که دانش آموز برای طی ان دوره ها از محیط درسی خود جدا نیفتد و این تداعی برایش ایجاد شود که برای گذراندن دوره یک سال و نیمه (یا اصطلاحا کلاس 10/5) باید به مراکز فنی- حرفه ای مراجعه کند یا برای گذراندن کلاس 11 به کلاس های کنکور در آموزشگاه های آزاد برود چون سطح یاددهی و یادگیری در این مراکز یا ناکارآمد است یا وابسته به پرداخت پول و سوال فروشی.
به ویژه این امر مهم است که بر اساس شکل و شرایط جغرافیایی و فرهنگی و امکانات موجود و مهمتر از همه نیاز و سطوح آن، توزیع آموزش های فنی – تکنیکی برنامه ریزی شود.
***
فاز دوم این طرح پیشنهادی در صورت پی ریزی و اجرای درست سیستم آموزش عمومی است که سطح تقاضای ورود به دانشگاه را نرمال میکند چون به هرحال هر جامعه ای نیازمند دانشگاه و تحصیلکردگان دانشگاهی است ولی این موضوع به کلی با ایجاد ترافیک دانشگاهی و کسب و کار کنکور و معضلات اجتماعی برخواسته از آن تفاوت دارد، پس در اینجا نیز باید صورت مسئه از ابتدا طرح شود:
- هدف فرد متقاضی تحصیلات عالی، از دانشگاه رفتن چیست؟
پیداست که فرد سالهایی را که میتوانست درآمدزایی کند صرف تحقیق و تحصیل میکند پس دانشگه برای افرادی مناسب است که:
علاقمند به یافتن پاسخ های نوین برای مسائل موجود اجتماع و اقتصاد و صنعت و کشوربوده یا در پی طرح سوالات نوین برای ایجاد تغییرات سطحی یا بنیادی در مفاهیم، عملکردها و افکار هستند و توان خود را در تحقیق و تحلیلگری و مطالعه و نظریه پردازی میدانند.
در اینصورت میتوان امید داشت که پس از طی یک دوره زمانی یک یا حداکثر دو دهه، پذیرش دانشگاهی بدون کنکور و توزیع متناسب فرصت های تحصیلی و توزیع رشته های دانشگاهی بر اساس نیاز مناطق کشور باشد بطوری که در هر دوره بیش از 30 درصد از دیپلمه ها اجبار یا علاقه ای به دانشگاه رفتن نداشته باشند. پس از آن نیز 15 تا حداکثر 20 درصد دیپلمه ها علاقمند به دانشگاه رفتن باشند و عمده نیروی کار، نیروی کار صنعتی و عملیاتی خواهد بود که توزیع آنها نیز به ترتیب 55 تا 60% رشته های فنی و مهندسی، 20 تا 30% رشته های علوم زیستی و پزشکی و 15 تا 20% علوم انسانی باشد.
در این میان ورود به رشته پزشکی با چالش همراه بوده و صرفاً بر اساس علاقه باشد به این ترتیب که ابتدا باید متقاضیان به عنوان شرط اول، مدرک لیسانس دوره 3 یا 4 ساله در یکی از رشته های زیر را داشته باشند:
زیست شناسی
علوم آزمایشگاهی
شیمی
کشاورزی
پرستاری
و رشته های وابسته و مرتبط
سپس پس از پذیرفه شدن در آزمون های علمی و عملی وارد دوره 5 ساله پزشکی شوند شامل:
- پزشکی عمومی و تخصص های آن : داخلی، گوارش، کبد و کلیه و غدد، روانپزشکی، خون شناسی و سرطان شناسی، پوست و مو زیبایی، و جراحی عمومی
- پزشکی تخصصی: چشم و جراحی چشم، قلب و جراحی قلب، ارتوپدی و استخوان، مغز و اعصاب، زنان و زایمان، دندانپزشکی و جراحی فک و دهان
منظور از تفکیک این دو دسته این است که پزشکی عمومی نگاه کل نگر به انسان و سبک زندگی او داشته و الزاما باید بیماری های این دسته را در زمینه اجتماعی و ارتباطات کل بدن مطالعه کند بنابراین مباحث جمعیت شناسی، مردم شناسی فرهنگی، اقلیم شناسی و تحلیل فرهنگی را باید مطالعه نماید و در واقع ایفای نقش پزشکی اجتماعی یا خانواده با این دسته از پزشکان است ولی در پزشکی تخصصی، رویکرد پزشک جزیی نگر تر است و در جراحی تخصصی نیز جزئی نگر تر.
محمدرضا صدقیانی فر
استراتژیست
